خانه / موضوعات / تاریخ / اخوت اسلامی
اخوت اسلامی

اخوت اسلامی

تاکید بر برادری در میان همه ادیان روی زمین وجود دارد و دارای دو بعد مادی و معنوی است.
در ادبیات اسلامی دو کس که از یک پدر و مادر باشند برادر و خواهر یکدیگرند. همچنین در این دین کسانی که به یک خاندان، جهان بینی و یا اندیشه و یا یک دین و گروه ویژه منسوبند نیز می توانند به عنوان برادر هم خطاب شوند.
قرآن کریم به عنوان مرجع دین اسلام و نیز احادیثی که از حضرت پیغمبر (صلی الله علیه و سلم) باقی مانده، بر روی مفهوم برادری تاکید بسیار کرده و اهمیت جدی آنرا به منصه ظهور رسانده است. طبعا وقتی عشق و محبت را نیز داخل مفهوم برادری کنند چارچوب آن گسترش بیشتری می باید.
بی تردید توسعه برادری در جامعه نیز می تواند پیوندهای موجود در آن را بیش از پیش تقویت کند. چراکه ایجاد صلح و دوستی در یک جامعه در شرایطی غیر از این ممکن نیست.
همانگونه که خواهیم دید در قرآن کریم معنی برادری بصورتی گسترده و با تاکید فراوان مورد استفاده قرار گرفته است.
واقعیت آن است که مقوله برادری در نزد قرآن کریم با معانی اعتقادی درآمیخته و آنرا با معانی و مفاهیم دیگر متفاوت نموده است.
به عنوان مثال حضرت پیغمبر (صلی الله علیه و سلم) فرموده است که حضرت ابوبکر با دوستی و کمکهای مالی خود بیش از هر انسان دیگری به من یاری کرده است.
ایشان همچنین فرموده است: اگر بخواهم برای امت خود یک دوست به دست آورم ابوبکر را انتخاب می کردم. اما در اسلام برادری و عشقی که از این برادری سرچشمه می گیرد بیش از هر چیز دیگری مهم است.
به این ترتیب از دیدگاه حضرت پیغمبر (صلی الله علیه و سلم) مهمترین مبنای دوستی و برادری، نه خون و نسب، بلکه عقیده وباور است.
دین، مفاهیم اساسی ای چون عشق، مهربانی، درک و فهم متقابل، خود را به جای دیگری گذاشتن و مفاهیمی از این قبیل را همواره مورد تایید و تاکید خود قرار داده است.
این در حالی است که منافع شخصی، آزمندی و حسادت در مقابل این روحیات متعالی قرار دارد. متاسفانه این موارد در انسان امروز بطور پی در پی دیده می شود.
بگونه ای که زندگیهای منیت محور، هر انسانی را در دنیای کوچک خود به اسارت گرفته است.

برادری دینی به حدی قوی است که می توان در کنار آن دیگر انواع برادری را نادیده گرفت.
به این ترتیب کسانی که با آنها حتی روبرو نشده اید و یا آنها را نمی شناسید در سایه اعتقادات مشترک دینی، برادر شما خواهند بود. این روحیه برادری که تمامی گرایشهای مادی انسان را در می نورد و پشت سر می گذارد، می تواند برای صاحبان آن منبعی از خیر و برکت و زیبایی باشد. همانگونه است که قرآن کریم نیز برادری دینی منشاء گرفته از تعالیم اسلامی را یک نعمت بزرگ الهی برای مسلمانان می داند.
نمونه برادری میان اهل مکه و اهل مدینه، یکی از بارزترین و عملی ترین مدلهای برادری است که قرآن کریم اآنرا بیان می کند.
همانگونه که می دانید حضرت پیغمبر(صلی الله علیه و سلم) شش ماه پس از مهاجرت از مکه به مدینه ۴۵ تن از مهاجرین را با ۴۵ تن از انصار و در مجموع ۹۰ تن را برادر یکدیگر اعلام کرده بود.
در راستای این اقدام، این دو برادر دینی، از هر نظر همدیگر را یاری کرده و حتی وارث یکدیگر شدند. به این ترتیب اخوت دینی توانست خود را به فراتر از اخوت نسبی برساند. البته پس از آنکه مهاجرین در مدینه توانستند تا از نظر مادی به سطح معینی از رفاه برسند قانون میراث در میان آنان لغو گردید.
با بررسی حادثه برادر اعلام شدن انصار و مهاجرین می توان اهداف اقتصادی، روانی، اجتماعی و سیاسی موجود در این اقدام را متوجه شد. در حالیکه هم انصار و هم مهاجرین به طبقات مختلف مادی، قبیله ای و فرهنگی منسوب بودند، از جانب حضرت پیغمبر به عنوان برادر یکدیگر اعلام شدند. این امر نشان داد که خارج از شعاع ایمان را می توان بلا اثر دانست. پس از این اقدام نبی اکرم (صلی الله علیه و سلم) بود که هم انصار و هم مهاجرین بطور کامل از حال هم خبر دار شدند و در شادی و غم در کنار هم قرار گرفتند.

روحیه برداری که همراه با بسیاری از ارزشهای اخلاقی، گره به گره بر فرش اجتماع تنیده شده است می بایست مورد محافظت قرار گیرد. یکی از مهمترین آسیب هایی که قبل از هر آسیب دیگری به ذهن متبادر می شود عصبیت است.
مواردی چون نژاد، زبان، رنگ و زیبایی چیزی نیستند که ناشی از خواست و تلاش ما باشند. به این دلیل فخر ورزیدن به این موارد و خود را به این دلیل از دیگران برتر دانستن اموری بی اساس و بی مفهوم هستند.
به عنوان مثال حضرت پیغمبر فرموده اند: آن کسانی که دیگران را به عصبیت فرا می خوانند از ما نیستند، آن کسانی که براساس عصبیت می جنگند از ما نیستند، آن کسانی که به دلیل عصبیتشان کشته می شوند از ما نیستند.
زندگی مبتنی بر خودبینی، روح همکاری را تضعیف می کند. به این ترتیب چنین انسانی ضمن سرگرم شدن با خود، اطرافش را فراموش می کند. به همین دلیل است که اسلام می کوشد تا با تبلیغِ روح برادری، مانع از تاثیر چنین امور خارجی ای در جامعه گردد.
بی تردید با ضعیف شدن روحیه عشق و برادری و مرحمت در میان انسانها، رذایل اخلاقی ای چون کینه و نفرت وارد میدان می شوند. این رذایل، از مخربین اصلی روحیه برادری در جامعه هستند.
جوامعی که به خداوند ایمان دارند باید به دقت مواظب گسترش چنین رذایلی در جامعه باشند.
این هشدار حضرت پیغمبر برای هر فرد و هر اجتماعی بسیار مهم است: علیه یکدیگر حسادت نورزید، به هم بغض نورزید، به هم پشت نکنید و در نزد خداوند بندگانی چون برادران باشید.
در شرایطی که قرآن کریم مومنین را برادران هم دانسته تاکید حضرت پیغمبر بر برادری میان مسلمانان، نشان دهنده اهمیت و معنای برادری و مبین چگونگی رفتارهایی است که می تواند ما را لایق این برادری کند.
به همین دلیل در کنار بسیاری از آیات قرآن کریم در احادیث نیز، علاوه بر تاکید بر مقوله برادری میان مومنین، بصورتی بسیار بارز بر اخوت، محبت، صمیمیت و دوستی تاکید شده است.

منبع: T R T

درباره‌ی

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*